"Benim ürünüm hangi kategoride, TAREKS'e giriyor mu?" sorusunun cevabı her zaman GTİP koduna göre kesinleşir; ancak hangi genel ürün gruplarının sık sık TAREKS/ÜGD kapsamına girdiğini bilmek, ithalat planlaması yaparken önemli bir yol gösterici olur. Bu yazıda TAREKS kapsamında en sık karşılaşılan ürün gruplarını ve her birinde dikkat edilmesi gereken noktaları ele alıyoruz.
Kapsam Neden Ürün Grubuna Göre Değil, GTİP Koduna Göre Belirlenir?
Ticaret Bakanlığı'nın yayımladığı Ürün Güvenliği ve Denetimi (ÜGD) tebliğleri, denetime tabi ürünleri genel kategori isimleriyle değil, doğrudan GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) kodlarıyla listeler. Bu nedenle "makineler TAREKS'e girer" gibi genel bir ifade, her zaman doğru olmayabilir; aynı genel kategori içinde bazı GTİP kodları kapsamda olabilirken bazıları olmayabilir. Bu yazıdaki liste, genel bir yönelim göstermek amacıyla hazırlanmıştır; kesin cevap için her zaman GTİP Nasıl Belirlenir? yazımızda anlattığımız yöntemle GTİP bazında kontrol yapılmalıdır.
Sık Karşılaşılan Ürün Grupları
| Ürün Grubu | Tipik İlgili Mevzuat | Dikkat Edilmesi Gereken Nokta |
|---|---|---|
| Endüstriyel makineler ve mekanik ekipmanlar | Makine Emniyeti Yönetmeliği | Risk analizi ve teknik dosyanın eksiksizliği |
| Elektrikli ve elektronik cihazlar | LVD | Elektriksel güvenlik test raporları |
| Kişisel koruyucu donanımlar (KKD) | KKD Tüzüğü | Kategoriye göre onaylanmış kuruluş sertifikası |
| Oyuncaklar | Oyuncak Güvenliği mevzuatı | Kimyasal ve mekanik güvenlik test raporları |
| Yapı malzemeleri | Yapı Malzemeleri Tüzüğü | Performans beyanı (DoP) ve CE işaretleme |
| Basınçlı ekipmanlar | PED (Basınçlı Ekipmanlar Direktifi) | Kategoriye göre onaylanmış kuruluş katılımı |
| ATEX kapsamındaki Ex ekipmanlar | ATEX Ekipman Direktifi | Ex işaretlemesi ve koruma tipi uygunluğu |
| Gaz yakan cihazlar | Gaz Yakan Cihazlar Tüzüğü | Yanma verimliliği ve güvenlik testleri |
| Radyo ve telekomünikasyon cihazları | RED (Radyo Ekipmanları Direktifi) | Frekans bandı uygunluğu |
| Kozmetik ve kişisel bakım ürünleri | Kozmetik mevzuatı (ayrı bir çerçeve) | CE kapsamı dışında, ayrı bildirim/denetim sistemi |
Makine ve Mekanik Ekipmanlarda Dikkat Edilecek Noktalar
Endüstriyel üretim hatlarında kullanılan makineler, TAREKS'te en sık karşılaşılan gruplardan biridir. Bu grupta denetim genellikle risk analizi raporunun ürüne özgü olup olmadığına, uygulanan harmonize standartların güncelliğine ve kullanım kılavuzunun Türkçe ve eksiksiz olmasına odaklanır. Kısmen tamamlanmış makinelerde ayrıca montaj beyanı gerekliliği devreye girer; bu konuyu Kısmen Tamamlanmış Makine Nedir? yazımızda ele almıştık.
Elektrikli ve Elektronik Ürünlerde Dikkat Edilecek Noktalar
Elektrikli tüketici ürünleri ve endüstriyel elektrikli ekipmanlar, elektrik çarpması ve yangın riski nedeniyle TAREKS'te sıkça denetim önceliğinde yer alır. Bu grupta test raporlarının (dielektrik dayanım, topraklama süreklilik) beyan edilen standartlarla tutarlılığı özellikle sorgulanır. Test ihtiyacının nasıl belirlendiğini CE Sürecinde Testler Ne Zaman Gereklidir? yazımızda ele almıştık.
Kişisel Koruyucu Donanım ve Patlayıcı Ortam Ekipmanlarında Özel Durum
KKD ve ATEX kapsamındaki ekipmanlar, yüksek risk kategorilerinde onaylanmış kuruluş sertifikası gerektirdiği için TAREKS denetiminde bu sertifikanın varlığı ve geçerliliği ayrıca kontrol edilir. Bu ürün gruplarında sertifika numarasının etikette doğru şekilde yer alması da denetimde sorgulanan bir unsurdur; ATEX kapsamındaki ekipmanlar için bu konuyu Ex İşareti Nasıl Okunur? yazımızda ele almıştık.
Listede Olmayan Bir Ürün İçin Ne Yapılmalı?
Bu liste, en sık karşılaşılan ürün gruplarını göstermek amacıyla hazırlanmış genel bir rehberdir; eksiksiz veya nihai bir liste değildir. ÜGD tebliğleri periyodik olarak güncellenir ve yeni ürün grupları eklenebilir. Bu nedenle listede yer almayan veya sınırda kalan bir ürün için her zaman güncel tebliğin GTİP bazında kontrol edilmesi, gerekirse bağlayıcı tarife bilgisi talep edilmesi önerilir.
İlgili Direktifler ve Standartlar
Bu ürün gruplarının hukuki çerçevesini, her biri kendi alanında Yeni Mevzuat Çerçevesi (New Legislative Framework) prensiplerine dayanan ayrı AB direktif ve tüzükleri oluşturur: Makine Emniyeti Yönetmeliği, LVD 2014/35/AB, RED 2014/53/AB, (EU) 2016/425 (KKD), Yapı Malzemeleri Tüzüğü (EU) 305/2011, PED 2014/68/AB ve ATEX 2014/34/AB. Türkiye'de bu direktiflerin ithalat denetimi, Ticaret Bakanlığı'nın ÜGD tebliğleri çerçevesinde TAREKS üzerinden yürütülür.
Adım Adım Süreç
- Ürününüzün genel kategorisini belirleyin (makine, elektrikli ürün, KKD vb.).
- Ürünün doğru GTİP kodunu tespit edin.
- Güncel ÜGD tebliğinde bu GTİP kodunun listelenip listelenmediğini kontrol edin.
- Kapsamdaysa, ürün grubuna özgü mevzuatı (LVD, KKD Tüzüğü, PED vb.) belirleyin.
- Bu mevzuata göre gerekli teknik dosya, test raporu ve sertifikaları hazırlayın.
- TAREKS başvurusu öncesinde tüm belgelerin ürün grubuna özgü gereklilikleri karşıladığını doğrulayın.
En Sık Yapılan Hatalar
- Genel ürün grubu ismine bakarak "bizim ürün TAREKS'e girmez" diye varsaymak, GTİP kontrolü yapmamak.
- ÜGD tebliğlerinin periyodik olarak güncellendiğini göz ardı edip eski bir listeye güvenmek.
- Ürün grubuna özgü mevzuatı (örneğin KKD Tüzüğü'nün kategori sistemini) dikkate almadan genel bir CE yaklaşımı uygulamak.
- Yedek parça veya aksesuarların ayrı bir GTİP kontrolü gerektirdiğini unutmak.
- Birden fazla mevzuata tabi bir ürünün yalnızca bir tanesine göre hazırlık yapmak.
Sık Sorulan Sorular
Bu listede olmayan bir ürün TAREKS kapsamı dışında mıdır?
Bu liste genel bir yönelimi gösterir, kesin ve eksiksiz değildir; her ürün için kapsamın kesin cevabı GTİP kodu üzerinden ilgili ÜGD tebliğinin kontrol edilmesiyle belirlenmelidir.
ÜGD tebliğleri ne sıklıkla güncellenir?
Ürün Güvenliği ve Denetimi tebliğleri periyodik olarak (genellikle yıllık) güncellenir; bu nedenle bir ürünün kapsamını değerlendirirken güncel tebliğin kontrol edilmesi önemlidir.
Yedek parçalar da ana ürünle aynı kapsamda mı değerlendirilir?
Bu, parçanın kendi GTİP kodu ve bağımsız bir ürün olarak değerlendirilip değerlendirilmediğine bağlıdır; her yedek parça için ayrı bir GTİP kontrolü yapılması gerekir.
Aynı ürün birden fazla ÜGD tebliği kapsamına girebilir mi?
Evet, özellikle çok fonksiyonlu veya birden fazla direktife tabi ürünlerde bu mümkündür; bu durumda ürünün tüm ilgili tebliğ kapsamlarına uygun olması gerekir.
Hangi ürün grubu en sık denetime yönlendirilir?
Bu, dönemsel risk analizine göre değişir; ancak genel olarak elektrikli tüketici ürünleri, oyuncaklar ve kişisel koruyucu donanımlar, güvenlik riski yüksek olduğu için sıkça denetim önceliğinde yer alır.
Sanayi tipi makineler ile tüketici ürünleri aynı şekilde mi denetlenir?
Denetim mekanizması (TAREKS risk analizi) aynı olsa da, incelenen teknik gereklilikler ve standartlar ürün grubuna göre büyük ölçüde farklılaşır; sanayi makinelerinde Makine Direktifi, tüketici ürünlerinde ilgili ürün güvenliği mevzuatı esas alınır.
İnşaat malzemeleri TAREKS kapsamında mıdır?
Evet, belirli yapı malzemesi grupları Yapı Malzemeleri Tüzüğü kapsamında CE işaretlemesine tabidir ve buna bağlı olarak TAREKS/ÜGD denetimine de girebilir; ürünün GTİP koduna göre kontrol edilmelidir.
Basınçlı ekipmanlar (kazan, tüp vb.) TAREKS kapsamında mı?
Evet, basınçlı ekipman direktifi (PED) kapsamındaki ürünler, ilgili GTİP kodlarına göre TAREKS/ÜGD denetimine tabi olabilir; bu ürün grubunda genellikle onaylanmış kuruluş sertifikası da talep edilir.
Kapsam listesini takip etmenin en güvenilir yolu nedir?
Ticaret Bakanlığı'nın resmi yayımladığı güncel ÜGD tebliğlerini takip etmek ve her ithalat öncesinde GTİP bazında kontrol yapmak, en güvenilir yoldur; genel listeler yalnızca yönlendirici bir başlangıç noktasıdır.
Kapsam dışı bir ürün de gümrükte incelenebilir mi?
TAREKS/ÜGD kapsamı dışında olsa dahi, gümrük idaresi başka gerekçelerle (örneğin menşe veya vergi uyuşmazlığı) bir sevkiyatı inceleyebilir; ancak bu, TAREKS'in teknik uygunluk denetiminden farklı bir süreçtir.
Sonuç
TAREKS kapsamındaki ürün grupları geniş bir yelpazeye yayılır; makinelerden elektrikli cihazlara, kişisel koruyucu donanımlardan yapı malzemelerine kadar birçok sektör bu denetimden etkilenir. Ancak kapsamın kesin cevabı her zaman genel kategori isimlerinde değil, ürünün spesifik GTİP kodunda ve güncel ÜGD tebliğinde saklıdır; bu nedenle her ithalat öncesinde bireysel bir kontrol yapılması vazgeçilmezdir.
Ürününüzün TAREKS kapsamını birlikte netleştirelim. Detaylı bilgi için TAREKS & İthalat danışmanlığı hizmetimizi inceleyebilir veya bize ulaşabilirsiniz.
Ücretsiz Ön Değerlendirme Alın